Жеке кәсіпкерлер үшін міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға (МӘМС) жарналарды уақытылы төлеу маңызды. Бұл сақтандырылған мәртебесін сақтауға және МӘМС жүйесі аясында медициналық көмек алуға мүмкіндік береді. Жеке кәсіпкерлердің жарналарды төлеу тәртібі, жеңілдіктері мен ерекшеліктері туралы өзекті сұрақтарға «Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» КЕАҚ Жамбыл облысы бойынша филиалының директоры Ғайни Аймағанбетова жауап береді.
МӘМС-ке қанша төлеу керек?
Ғайни Аймағанбетованың айтуынша, 2025 жылы жеке кәсіпкерлер мен жеке практикамен айналысатын тұлғалар МӘМС-ке белгіленген мөлшерде жарна төлейді. Жарна мөлшері ең төменгі жалақының (ЕТЖ) 1,4 еселенген мөлшерінің 5%-ын құрайды. 2025 жылы ай сайынғы төлем сомасы 5 950 теңгені құрады.
Егер жеке кәсіпкердің жалдамалы жұмыскерлері болса, олар үшін де тиісті төлемдер аударылуы қажет:
• Жұмыс берушінің аударымдары — жұмыскер табысының 3%-ы, бірақ айына 25 500 теңгеден аспайды. Бұл төлем жұмыс берушінің қаражаты есебінен жүзеге асырылады.
• Жұмыскердің жарналары — оның табысының 2%-ы, бірақ айына 17 000 теңгеден аспайды. Бұл сома жұмыскердің табысынан ұсталады.
Егер жеке кәсіпкер еңбек шарты бойынша да жұмыс істесе, ол жеке кәсіпкер ретінде де, жалдамалы жұмыскер ретінде де жарна төлейді.
Кімдер жарна төлеуден босатылады?
Заңнамада МӘМС жарналарын төлеуден босатылатын азаматтардың жекелеген санаттары қарастырылған. Олардың қатарына мүгедектігі бар адамдар, зейнеткерлер, «Алтын алқа» және «Күміс алқа» алқаларымен марапатталған көпбалалы аналар, сондай-ақ күндізгі оқу нысанында білім алатын студенттер жатады.
Кәсіпкерлік қызметін ресми түрде тоқтата тұрған жеке кәсіпкерлерге қатысты да арнайы ережелер қолданылады. Заңда көзделген талаптар орындалған жағдайда, олар қызметі тоқтатыла тұрған кезеңде жарна төлеуден босатылады.
Жүктілікке және босануға байланысты немесе бала күтіміне байланысты демалыста жүрген әйелдерге жеке кәсіпкер мәртебесін ескеру қажет. Егер кәсіпкерлік қызмет ресми түрде тоқтатыла тұрмаса, жарна төлеу міндеті сақталуы мүмкін.
Сондықтан төлемдерді тоқтатпас бұрын, нақты жағдайға сәйкес жарна төлеуден босатылуға құқығы бар-жоғын анықтап алған жөн.
Жарналарды уақытылы төлеу неліктен маңызды?
Жарналарды ай сайын немесе бірнеше айға алдын ала төлеуге болады. Төлемдерді уақытылы аудару берешектің пайда болуына, өсімпұл есептелуіне және МӘМС жүйесіндегі сақтандырылған мәртебесіне қатысты мәселелердің туындауына жол бермейді.
«Жарналарды міндетті түрде төлеу — баршаға сапалы медициналық көмек алуға қол жеткізудің кепілі. Жеке кәсіпкерлер медициналық көмекті тегін алу құқығын сақтау үшін осы талапты орындауы қажет», — деп түсіндірді Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының Жамбыл облысы бойынша филиалының директоры Ғайни Аймағанбетова.
Жеке кәсіпкердің жарна төлеу міндеті оның мемлекеттік немесе жеке медициналық ұйымдардың қызметтерін пайдалануына байланысты емес. МӘМС жүйесі аясында медициналық көмек жүйемен жұмыс істейтін медициналық ұйымдарда, олардың меншік нысанына қарамастан көрсетіледі.
Егер жеке кәсіпкер өз қызметін тоқтатса, белгіленген тәртіп сақталған жағдайда кәсіпкер ретінде жарна төлеу міндеті тоқтайды. Алайда сақтандырылған мәртебесін сақтау үшін МӘМС жүйесіне қатысудың өзге де негіздерін ескеру қажет.
Жарналарды қайда және қалай төлеуге болады?
МӘМС бойынша төлемдерді екінші деңгейдегі банктер арқылы, олардың мобильді қосымшаларында, сондай-ақ «Қазпошта» АҚ кассаларында жүргізуге болады.
Төлем жасау кезінде жеке сәйкестендіру нөмірін (ЖСН), аты-жөнін және төлем сомасын дұрыс көрсету қажет. Төлемдерді аудару үшін тиісті кодтар қолданылады: 122 — жарналар, 121 — аударымдар.
Қаражаттың дұрыс есепке алынуы үшін төлем жасамас бұрын төлем мақсаты мен өзекті деректемелерді тексеру ұсынылады.
«Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» КЕАҚ Жамбыл облысы бойынша филиалы жеке кәсіпкерлерге МӘМС жарналарын уақытылы төлеуді және сақтандырылған мәртебесін тұрақты тексеріп отыруды ұсынады.
